Lezingen 2013-2014

Ex Oriente Lux (“Licht uit het Oosten”) is een vereniging die de oude culturen van het Midden-Oosten bij een breed publiek wil bekendmaken. Daartoe organiseert ze lezingen waarop iedereen van harte welkom is.

De lezingen starten telkens om 20 uur in lokaal 01.28 van het Mgr. Sencie Instituut, Erasmusplein 2 (achter de Centrale Universiteitsbibliotheek) te Leuven.

Woensdag 6 november 2013

De Vele Gedaantes Van De Sfinx

– Drs. Nadine Nys (KULeuven)

Wanneer er over de sfinx gesproken wordt, denkt iedereen automatisch aan de grote sfinx van Gizeh in Egypte, het statisch liggende, ongenaakbaar lijkende mengwezen, dat door de eeuwen heen duizenden mensen heeft gefascineerd. Weinigen echter beseffen dat dit wezen de onderzoekers na al die eeuwen nog steeds voor een raadsel plaatst.  Het is immers nog altijd niet duidelijk wat de juiste betekenis van deze sfinx is.  Stelt zij een koning voor, en indien ja, welke?  Is zij tegelijk met de piramides gebouwd?  Welke functie had zij?  Dit zijn allemaal vragen waarop in de loop der tijden vele onderzoekers getracht hebben een antwoord te geven.  Door haar positie wordt gesuggereerd dat haar aanwezigheid diende om de graven in de piramides te bewaken, maar dit lijkt nu net niet het geval te zijn.  Er zou een verband kunnen zijn met de zonnegod, maar hoe ver dit verband gaat, d.w.z., of zij inderdaad een personificatie van deze zonnegod is, is ook niet duidelijk.  Kortom, vragen genoeg.  En die vragen worden er niet eenvoudiger op wanneer men andere afbeeldingen van de sfinx uit het Oude Nabije Oosten gaat bestuderen.  Want de sfinx kwam niet alleen in Egypte voor, maar ook in Mesopotamië, Syrië, de Levant, Anatolië, en het Egeïsche gebied.  Wanneer men de afbeeldingen uit deze regio’s met elkaar gaat vergelijken, blijkt al snel dat de sfinx vele gedaantes en houdingen kan aannemen en dat er van een eenduidige betekenis helemaal geen sprake kan zijn. 

In deze lezing zal dan ook getracht worden een duidelijk beeld te schetsen van de sfinx in haar verschillende verschijningsvormen en in verschillende contexten;  hopelijk wordt het raadsel van de sfinx hierdoor wat ontcijferd.


Woensdag 4 december 2013

Amon, Osiris en Ptolemaios 

Theologie en koninklijke propaganda in Karnak 

– Prof. Dr. René Preys (KU Leuven)

Tijdens de Ptolemaeïsche periode werd de belangrijkste toegangspoort tot de tempel van Karnak volledig herbouwd. De 20 meter hoge wanden gaven de priesters de mogelijkheid om  de theologie van hun god Amon samen te vatten. In teksten en offertaferelen wordt de stad Thebe beschreven als de moeder van alle steden, de plaats van de schepping gewild en uitgevoerd door de zonnegod Amon, maar ook als de geboorteplaats van Osiris. In dit wereldbeeld neemt de farao een belangrijke plaats in, al is hij een Griek en heet hij Ptolemaeios. De teksten zijn daarom ook een bron om de koninklijke ideologie van de Ptolemaeïsche periode beter te begrijpen.


Woensdag 5 maart 2014

“Hij die het bier niet kent, weet niet wat goed is!”

Dronkenschap en katers in het Oude Nabije Oosten

– Prof. Dr. Jan Tavernier (UC Louvain)

Alcohol is reeds sinds mensenheugenis een deel van het leven. Bier, wijn en andere alcoholische dranken hebben zowel plezier als ellende met zich meegebracht.

Dit was ook zo in het Oude Nabije Oosten, waar bier en wijn ontzettend veel vermeld worden in het tekstmateriaal. Zo weten we redelijk wat van het brouwproces van bier in Mesopotamië. Ook de sociale rol van bier en wijn in het Oude Nabije Oosten is reeds intensief bestudeerd geworden.

Het is echter ook eens interessant te kijken naar de overconsumptie van alcohol in het Oude Nabije Oosten. Zowel goden als mensen deden zich graag tegoed aan meer dan één biertje of wijntje, met alle gevolgen van dien (dronkenschap, katers, enz.).

De lezing zal dieper ingaan op die gevolgen. Verschillende teksten uit het Oude Nabije Oosten die ons informatie kunnen bezorgen over dronkenschap zullen worden besproken om te onderzoeken hoe de mensen van het Oude Nabije Oosten omgingen met de gevolgen van de overconsumptie van alcohol.


Woensdag 2 april 2014

Te mooi gekleed, te arrogant.

De christelijke elite van middeleeuws Cairo

– Drs. Mat Immerzeel (Universiteit Leiden)

Hoewel de Egyptische christenen na de Arabische verovering in de zevende eeuw meer en meer de druk van de opkomende Islam voelden, speelden hun civiele voormannen lange tijd een belangrijke rol in het bestuur van het land. Deze elite bestond  voornamelijk uit schrijvers die in sommige gevallen op hoge posities waren benoemd. Binnen de Koptische kerk vormden deze sjeiks, of archons, een onmisbare schakel tussen de gelovigen en de kerkelijke autoriteiten.  De elite nam het voortouw bij de bouw, verbouwing en decoratie van kerken, speelde een belangrijke rol bij de kerkelijke vernieuwing, en bemoeide zich nadrukkelijk met de verkiezing van patriarchen. In de late dertiende eeuw kwam de moslimbevolking in opstand tegen deze machtige groep, hetgeen uiteindelijk resulteerde in opgelegde bekeringen. De lezing gaat in op de invloed van de sjeiks en op de kerkelijke kunst die onder hun auspiciën tot stand is gekomen.


Woensdag 7 mei 2014:

De talen van Anatolië en de taal van Troje

– Dr. Alwin. Kloekhorst (Universiteit Leiden)

In deze lezing gaat de spreker op zoek naar een antwoord op de vraag ‘welke taal werd er in Troje gesproken?’. Deze zoektocht leidt langs vele talen die door vele verschillende volkeren werden gesproken in het oostelijk Middellandse Zeegebied in het 2de en 1ste millennium v.Chr. Tijdens de lezing zullen we kennis maken met de taal van de Hittieten, de Luwiërs, de Lyciërs, de Frygiërs, etc. Aan de hand van veel beeldmateriaal en voorbeelden zal de spreker de soms ingewikkelde taalsituatie in het gebied rondom Troje schetsen.