Lezing: 16 maart 2016

Vroege oriëntalisten: Florent Mols en Jacob Jacobs in Egypte en de Levant (1838-1839)

Dr. Eugène Warmenbol (Université libre de Bruxelles)

« Jacob Jacobs nous a rapporté de son voyage en Orient plusieurs souve-nirs », schrijft een kunstcriticus in 1847. « Ces toiles offrent toutes les quali-tés que nous avons déjà constatées dans cet artiste. Mais nous n’osons ex-primer notre avis sur l’étrangeté de cette nature orientale, et nous ne pou-vons la juger par conséquent ».

Jacob Jacobs is, samen met zijn reisgezel, en stadsgenoot Florent Mols, de eerste, in België, die het « oriëntalisme » bedrijft. Hij wordt één van de besten in het genre; tot aan zijn dood in 1879 geeft hij les in « landschaps-schildering » aan de Academie van Antwerpen.

Onze lezing zal de nadruk leggen op de tekeningen uit twee schets-boeken die Jacob Jacobs tijdens zijn reis naar en in de Oriënt gebruikte, meer in het bijzonder tijdens de afdaling van de Nijl in februari-april 1839, schetsboeken recent herondekt ter gelegenheid van hun openbare verkoop in Parijs. Zoals Théophile Gautier het stelde: « s’astreindre à noter quoti-diennement ce qui se déroule sous les yeux » scherpt de blik, en sterkt het geheugen, wanneer die schetsen uiteindelijk, in het atelier, uitgewerkt worden tot grotere doeken. Zoals we aan de hand van een zeldzaam zicht op de Ramessidische stelae van Djebel Silsileh zullen kunnen aantonen, kan dat geheugen wel eens falen.

Het oriëntalistische landschap wordt bij Jacob Jacobs, maar ook bij Florent Mols, zeer beschrijvend beneol2aderd, haast literair, zoals ook bij een David Roberts of een William Müller, kunstenaars die onze Antwerpenaren in Egypte ontmoetten. Reizigers waren toen nog niet zo talrijk op de Nijl, en vormden een echte en hechte gemeenschap.

De mecenas van de twee schilders, Charles Stier d’Aertselaer, ook voor-aanstaand lid van de « Academie d’Archéologie d’Anvers » kocht tijdens de reis een aantal oudheden, o.a. een dodenpapyrus uit de XXIste dynastie, die in 1848 reeds aan de Stadsbibliotheek van Antwerpen geschonken werd. De « oudste » papyrus in Belgisch openbaar bezit…

Reacties